„Wielka wojna 1914 – 1918, Świadkowie – Zapomniane głosy” – Max Arthur

Autor: Max Arthur

Tytuł: Wielka Wojna 1914 – 1918

Wydawca: Wydawnictwo RM

Rok wydania: 2013

Stron: 288

ISBN: 978-83-7773-044-7

Przekazy ustne

Historia mówiona towarzyszy człowiekowi od zarania dziejów, a obecnie prowadzi się działania mające na celu nagrywanie i transkrypcje relacji na temat osobistych doświadczeń i wydarzeń, których było się uczestnikiem. W 1972 roku archiwum dźwiękowe brytyjskiego Imperial War Museum podjęło się dzieła archiwizacji przekazów ludzi żyjących w okresie I wojny światowej – zarówno żołnierzy, jak i cywilów mających swój wkład w wysiłek zbrojny. Przeprowadzono wywiady z weteranami z Wielkiej Brytanii, Francji, Kanady, USA, Australii i Niemiec. Pytano o walki, jak i codzienne życie prowadzone w okopach, podobnie jak w miastach daleko od linii frontu. W ten sposób stworzono jeden z największych zasobów archiwalnych tego typu na świecie.

Książka

W 2002 roku historyk Max Arthur podjął się zebrania relacji świadków i uczestników w zgrabną antologię „Wielka wojna 1914 – 1918” mającą przybliżyć ten okrutny czas w dziejach Europy czytelnikom na całym świecie. Dlaczego piszę tylko o dziejach Europy? Ponieważ autor skupił się przede wszystkim na wywiadach dotyczących frontu zachodniego oraz walk na półwyspie Gallipoli.

Autor wykonał ogrom pracy przesłuchując tysiące relacji i wybierając z nich najciekawsze fragmenty, które następnie dopasował do miejsca i czasu. Publikację podzielono na pięć głównych rozdziałów, z których każdy skupia się na jednym roku wojny. Każdy z rozdziałów rozpoczyna się krótkim wstępem przybliżającym czytelnikowi najważniejsze wydarzenia danego roku. Przekazy ułożono mniej więcej w sposób chronologiczny, choć zdarzają się odstępstwa od tej reguły, gdy osoba opowiadająca wraca do jakichś zdarzeń z przeszłości, bądź wybiega za bardzo na przód.

Nie dostajemy tu suchych bezosobowych faktów, lecz osobiste relacje pozwalające wczuć się w atmosferę minionych wydarzeń. Wraz z kolejnymi wywiadami przeżywamy gorączkę i entuzjazm pierwszych dni wojny, gdy żołnierze liczyli, że na święta Bożego Narodzenia będą już w domach. Dziwi nas chęć odniesienia ran, zapewniająca możliwość odpoczynku w czystej pościeli. Wreszcie doznajemy ulgi, gdy nadchodzi 11 listopada 1918 roku. Dowiadujemy się, czego się wstydzono, co napawało dumą, a co strachem. Podane wyżej przykłady to tylko wierzchołek góry lodowej tematów poruszanych w relacjach tych niezwykłych uczestników wydarzeń sprzed 100 lat.

Aspekty techniczne

„Wielka wojna 1914 – 1918” to już kolejna pozycja wydana przez Wydawnictwo RM w cyklu „Świadkowie – Zapomniane głosy.” Do samego wydania nie można się przyczepić. Miękką oprawę zdobi zdjęcie brytyjskich żołnierzy w okopach, chyba najbardziej charakterystyczny element I wojennego krajobrazu. Font dobrano odpowiedniej wielkości, co nie męczy oczu. Pozycję wyposażono w indeks autorów wspomnień, dlatego łatwo znaleźć relacji tej samej osoby oraz indeks ogólny pozwalający wyszukać interesujące nas tematy. Liczne fotografie wzbogacają treść książki.

Podsumowując „Wielka wojna 1914 – 1918” jest książką, którą warto przeczytać. Dzięki niej zmagania I wojny światowej nabierają ludzkiej twarzy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *